Oplossing voor afschaffing salderingsregeling?
De salderingsregeling voor het terugleveren van de door zonnepanelen opgewekte stroom wordt op 1 januari 2027 afgeschaft. Sinds dat bekend is word je overspoeld met allerlei berichten dat de aanschaf van een batterij de oplossing is voor de vermindering van de opbrengsten van je zonnepanelen. Klopt dat wel?
Afschaffen van de salderingsregeling betekent dat je de stroom die je gebruikt en die direct door je zonnepanelen wordt opgewekt niet meer hoeft in te kopen. Dat was zo en dat blijft zo. Wat verandert is dat je nauwelijks nog een vergoeding krijgt voor de stroom die je teruglevert aan het net. De afgelopen tijd is die vergoeding voor teruglevering, door de introductie van zogenaamde terugleveringskosten, al behoorlijk verminderd. Om de opbrengsten van je zonnepanelen te maximaliseren moet je dus zoveel mogelijk van de opgewekte stroom zelf gaan gebruiken. Dat kan heel simpel zijn bijvoorbeeld door planbare elektriciteitsverbruikers zoals het opladen van je auto of het gebruik van de wasmachine zoveel mogelijk te plannen als de zon schijnt. Daar hoef je meestal niets voor te investeren. Veelal kun je op deze manier het eigen gebruik van je zonnestroom verhogen van zo’n 30% naar 40%. Lees hierover het artikel “De salderingsregeling stopt”.
Zonnepanelen zijn ondertussen zo goedkoop geworden dat ze met zo’n verhoogd eigengebruik toch wel binnen een jaar of 10 kunnen worden terugverdiend. Mensen die hun zonnepanelen aangeschaft hebben toen de prijzen daarvan piekte en die weinig gebruik hebben kunnen maken van de salderingsregeling, moeten rekening houden met langere terugverdientijden.
Bij de salderingsregeling fungeerde het elektriciteitsnet eigenlijk als een oneindig grote gratis batterij. De stroom die je in de zomer over had kon je in de winter gratis gebruiken. Logisch dat de thuisbatterij gezien wordt als de oplossing om de rentabiliteit van je zonnepanelen te herstellen.
Maar pas op! Door het afschaffen van de salderingsregeling is de mogelijkheid ontstaan dat je met een batterij geld kan verdienen. Maar je moet er flink voor investeren. Deze investering moet je dus eerst met de opbrengsten van de batterij terugverdienen voordat je het “verlies” aan inkomsten door afschaffing van de salderingsregeling kan compenseren. Het terugverdienen van een batterij is afhankelijk van een heleboel factoren, daar gaan we hieronder verder op in. Ga alleen investeren in een batterij als je het geld hiervoor kan missen. Ga er niet voor lenen. De energiemarkt is op dit moment net zo onzeker als de financiële markt. Een slogan als “resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst” zou hier ook moeten gelden.
Thuis batterijen
Batterijen kan je op 3 manieren gebruiken:
- Zonnestroom opslaan voor later eigen gebruik. Een batterij kan helpen het eigen gebruik van de zonnestroom te verhogen naar misschien wel zo’n 60 tot 75%.
- Energiemarkt, een dynamische energiecontract nemen en stroom op een goedkoop moment inkopen en opslaan en op een duur moment gebruiken of terugleveren.
- Balanceerdiensten, handelen op de zogenaamde onbalans markt. Op momenten dat de voorspelde vraag en het voorspelde aanbod niet met elkaar overeenkomen hebben de netbeheerders veel geld over voor de stroom van jouw batterij.
Uit onderzoeken van Berenschot (2024 en 2025) blijkt dat de terugverdientijd vooral afhangt van het gebruik.
De lichtblauwe Staafjes geven de onzekerheid weer. De beloning voor de balanceerdiensten waarover veel gesproken wordt, nemen nu al heel sterk af. Er komen steeds meer grote industriële batterijen bij, waardoor de opbrengst daalt. Reken daarom alleen op zonnestroom opslaan voor later gebruik en handelen op de energiemarkt.
De verdiensten
Zonnestroom opslaan voor later eigen gebruik.
Bij opslag in de batterij en vervolgens levering voor eigen gebruik of teruglevering aan het net, gaat energie verloren. Dit wordt de Round Trip Efficiency (RTE) genoemd. Bij grote professionele batterijen kan die wel 95% zijn, bij de meer eenvoudige systemen kan die beperkt zijn tot 70%. Bij een RTE van 80% en in elektriciteitsprijs van € 0,30 levert een kWh opgeslagen zonnestroom € 0,24 op.
Energiemarkt , een dynamische energiecontract
Bij het dynamisch elektriciteitscontract fluctueren de prijzen per kwartier. De prijzen worden 24 uur van tevoren op basis van de voorspellingen vastgesteld. Een voorbeeld zie je in de grafiek hieronder. Als je elektriciteit inkoopt betaal je het volle bedrag inclusief energiebelasting en BTW. Als je echter na afschaffing van de salderingsregeling elektriciteit teruglevert ontvang je alleen de marktprijs. Dus bij de kwartierprijzen van onderstaande grafiek koop je om 13:45 uur voor € 0,1828 een kWh die je om 18:45 uur niet voor € 0,3660 maar slechts voor € 0,1927 kan verkopen. De opbrengsten en inkomsten voor een kilowattuur zijn misschien wel aan elkaar gelijk, maar je hebt ook nog onkosten gehad. Door de RTE ben je kilowatturen kwijtgeraakt. Daarnaast moet je je batterij ook nog terugverdienen.
Zonnestroom opslaan voor eigen gebruik en handelen op de energiemarkt kun je zelf doen met de app van je batterij. Voor balanceerdiensten moet je een overeenkomst afsluiten met je energieleverancier. Die neemt dan de regie van je batterij over.
Andere factoren die de terugverdientijd van je batterij bepalen:
- de prijs van de batterij,
- je totale stroomverbruik,
- de hoeveelheid zonnestroom die je met en zonder batterij zelf zou verbruiken,
- de Round Trip Efficiency (RTE) van de batterij,
- de grootte van de batterij (kWh),
- het vermogen van de batterij (kW).
Soorten batterijen
Batterijen zijn nog volop in ontwikkeling. Op dit moment worden de lithium (LFP) batterijen in het meest gebruik voor woningen. Deze zijn wat zwaarder dan de lithium batterijen die we gewend zijn voor onze laptops en telefoons, maar gaan langer mee en zijn minder brandgevaarlijk. Een nieuwe ontwikkeling zijn de zoutwaterbatterijen. Dit is de meest milieuvriendelijke keuze. Daarnaast zitten er geen brandbare, zeldzame of giftige stoffen in, maar ze zijn wel wat groter en zwaarder. Ze gaan langer mee maar ze zijn op dit moment nog duur en moeilijk te verkrijgen.
Type batterijen
Elektriciteit producerende apparaten zoals zonnepanelen en batterijen moeten in de meterkast apart gezekerd worden. Op die zekering mogen geen andere elektriciteitsverbruikers worden aangesloten. Gebeurt dat wel dan werkt voor deze verbruikers de beveiliging niet. Alleen als een zonnepaneel of een batterij een vermogen levert dat lager is dan 800 W mogen ze in een willekeurig stopcontact gestoken worden.
De goedkoopste batterijen zijn de zogenaamde stekker batterijen. Die kan je met een stekker gewoon in het stopcontact steken. Meestal hebben ze een beperkte capaciteit, circa 1-5 kWh, en kunnen maar maximaal 800 W aan vermogen leveren. Maar veel van die batterijen zijn wel modulair uitbreidbaar tot soms wel 18 kWh. Stop je deze batterij in een stopcontact met een eigen zekering dan kan je ze meestal zo instellen dat ze een groter vermogen kunnen leveren. Tot soms wel 2,4 kw. Als je hem zo installeert kun je ook je koelkast, wasmachine, vaatwasser, kookplaatje of een ander apparaat met een stekker helemaal op de stroom uit de batterij laten werken (maar niet allemaal tegelijk).
Zonnepanelen leveren gelijksspanning, de omvormer maakt er wisselspanning van. Bij dit omvormen gaat energie verloren. Een batterij laadt op met gelijkspanning. Bus bij een batterij die oplaad moet wisselspanning omvormen naar gelijkspanning en bij het ontladen weer gelijkspanning omvormen naar wisselspanning. Ook hier gaat energie mee verloren, de zogenaamde round trip efficiency (RTE). Dit is de reden waarom de omvormers van batterijen en omvormers van zonnepanelen vaak worden geïntegreerd. Zo kan de zonnestroom zonder twee keer te worden omgevormd direct de batterij in. Ook wordt één omvormer uitgespaard, de stroom in de batterij kan immers via de omvormer van de zonnepanelen het net op. Er zijn vele varianten te koop.
De grotere typen batterijen moeten direct op de meterkast worden aangesloten. Sommigen hebben de mogelijkheid dat je meteen een of meerdere groepen van jouw meterkast aansluit op de noodstroomvoorziening van de batterij. Die groepen krijgen dan altijd hun stroom uit de batterij. Je kan zelfs batterijen krijgen waar, bij stroomuitval, het hele huis op de batterij door kan draaien.
De behoefte aan noodstroomvoorziening kan dus ook een reden zijn voor het aanschaffen van een batterij.
Welke batterij past bij jouw verbruik?
Je keuze hangt helemaal af van je privésituatie. Hieronder worden enkele situaties geschetst:
De kleine verbruiker (1500 – 2500 kWh per jaar, 6 kWh per dag) met enkele zonnepanelen die het elektraverbruik over het jaar dekken. Dan is een stekkerbatterij van zo’n 3 kWh vaak genoeg. Met deze batterij kan je het basisverbruik (zoals de koelkast, verlichting) ’s avonds dekken uit de opbrengst van de zonnepanelen of de inkoop op momenten van lage stroomprijzen.
De gemiddelde gebruiker (2500 – 3500 kWh per jaar, 10 kWh per dag) met zonnepanelen die het elektraverbruik over het jaar dekken. Kies voor een batterij van 5 tot 8 kWh.
Heb je veel meer zonnepanelen dan kan je ervoor kiezen een grotere capaciteit te installeren om zo de opbrengst van een zonnige dag op gunstigere tijdstippen met hogere prijzen te kunnen verkopen.
Heb je een elektrische auto en kun je niet thuis laden als de zon schijnt. Dan kun je ervoor kiezen om een grotere capaciteit te installeren. Dan kan je je auto laden met stroom die je op goedkopere tijdstippen hebt ingekocht.
Heb je een warmtepomp, dan ligt de piek van je elektriciteitsverbruik in de winter, als de zon niet schijnt. Dan kan je kiezen voor een grotere capaciteit om de stroom van je warmtepomp in te kopen op de goedkoopste momenten van de dag.